Kort antwoord
Een mangatwacht, ook veiligheidswacht of buitenwacht genoemd, bewaakt wie in een besloten ruimte werkt, zoals een tank, silo, put of reactor. Bij risico op gevaarlijke gassen of zuurstoftekort is permanent toezicht door een speciaal aangewezen persoon wettelijk verplicht (art. 53 ARAB). In andere gevallen bepalen de risicoanalyse en de werkvergunning het.
Werken in een besloten ruimte behoort tot het gevaarlijkste werk in de industrie. Het gevaar zie, ruik of voel je vaak niet: een te laag zuurstofgehalte of een giftig gas kan iemand binnen enkele ademhalingen bewusteloos maken. Daarom staat er bij zulke werken altijd iemand buiten op wacht.
Wat is een besloten ruimte?
Een besloten ruimte is een ruimte met beperkte in- en uitgangen, met weinig natuurlijke ventilatie, die niet bedoeld is om er langdurig in te werken. Denk aan:
- tanks, vaten en silo’s;
- reactoren, kolommen en warmtewisselaars;
- putten, riolen, kelders en kruipruimten;
- scheepsruimen en dubbele bodems;
- grote leidingen en kokers.
De gevaren zijn telkens gelijkaardig: zuurstoftekort, giftige gassen zoals zwavelwaterstof (H₂S) of koolmonoxide (CO), een explosieve atmosfeer, hitte, en het risico om bedolven te raken of te verdrinken.
Waarom moet er iemand buiten blijven?
Wie in een besloten ruimte onwel wordt, kan zichzelf meestal niet meer redden. Bij ernstige ongevallen komt het bovendien vaak voor dat een collega onvoorbereid naar binnen gaat om te helpen en zelf het bewustzijn verliest. De mangatwacht voorkomt dat: hij blijft buiten, houdt contact met de mensen binnen en slaat meteen alarm.
Wat regelt de werkvergunning?
Voor elk werk in een besloten ruimte stelt de site een werkvergunning op. Daarin staat onder meer:
- de gasmeting vóór het betreden en tijdens het werk (lees meer over EX-OX-TOX-metingen);
- het afsluiten en vergrendelen van leidingen, kleppen en aandrijvingen;
- de ventilatie van de ruimte;
- hoe er gecommuniceerd wordt en wie er binnen is;
- het reddingsplan en de reddingsmiddelen, zoals een harnas, een driepoot met lier of ademluchttoestellen;
- de aanwezigheid van een mangatwacht.
Wat doet een mangatwacht?
Een mangatwacht bewaakt de toegang en de mensen binnen. Hij:
- houdt bij wie er binnen is, met in- en uitschrijving;
- houdt voortdurend contact, met zicht, stem of radio;
- bewaakt de gasmetingen en de omstandigheden buiten de ruimte;
- laat iedereen naar buiten komen bij een alarm of een verandering van de situatie;
- slaat alarm en start de redding volgens het reddingsplan.
Hoeveel mangatwachten heeft u nodig?
Per toegang waar gewerkt wordt, staat minstens één mangatwacht. Hij blijft voortdurend in contact met de betreders. Bij een grote ruimte met meerdere ingangen, of bij werken die lang duren in ploegen, zijn er meer nodig. De risicoanalyse en de werkvergunning geven de doorslag. Plant u een shutdown met veel besloten ruimten tegelijk? Lees dan hoe u het veiligheidspersoneel voor een shutdown plant.
Laatst bijgewerkt: . Deze uitleg is algemeen. De regels van uw site, uw risicoanalyse en het advies van uw preventieadviseur gaan altijd voor.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een mangatwacht, een veiligheidswacht en een buitenwacht?
Het zijn verschillende namen voor dezelfde taak: de persoon die buiten een besloten ruimte blijft, de mensen binnen bewaakt en bij een probleem alarm slaat. Op sommige sites gebruikt men veiligheidswacht ook ruimer, voor algemene veiligheidsbewaking op de werf.
Mag een mangatwacht ook de gasmetingen doen?
Alleen als hij daarvoor opgeleid en gecertificeerd is en de werkvergunning dat toelaat. Op veel sites doet een aparte gasanalist de metingen, zodat de mangatwacht zich op de bewaking kan concentreren. DKS Prevention levert beide profielen.